Hướng dẫn Liên kết bulông chịu cắt (BSC)

Công dụng

Phần mềm kiểm tra liên kết dầm phụ – dầm chính (cả hai là dầm thép chữ I, mặt trên bằng nhau) theo kiểu liên kết khớp: một bản mã hàn vào dầm chính, bụng dầm phụ bắt vào bản mã bằng bulông thường chịu cắt và ép mặt, với phản lực gối V và lực dọc N của dầm phụ:

Bản mã chữ L: thân cao hết khoảng thông thủy giữa hai cánh dầm chính, rộng bằng phần nhô cánh (b_c − t_wc)/2, hàn 3 cạnh (bụng + cánh trên + cánh dưới); phần chìa ra ngoài mép cánh mang nhóm bulông.
Kiểm tra bulông (cắt, ép mặt, hệ số mối nối dài), phần chìa bản mã, bản mã và bụng dầm phụ theo tiết diện giảm yếu, nhóm đường hàn bản mã vào dầm chính.
Kiểm tra cấu tạo: khoảng cách bố trí bulông theo Bảng 43, chiều cao và chiều dài đường hàn theo Bảng 41.
Bước hàng bulông có thể không đều (ví dụ 45;50;45).
Hình mặt đứng liên kết tự vẽ lại ngay khi đổi số liệu.
Xuất thuyết minh theo mẫu Excel, in ra PDF.

Mở phần mềm

Mở Liên kết bulông chịu cắt từ app Gnad Structure (hoặc chạy thẳng LienKetBulongChiuCat.exe trên máy đã kích hoạt). Cửa sổ chia hai cột: số liệu bên trái (mục 0 – 6), kết quả bên phải gồm dòng kết luận, hình minh họa và hai tab Bảng tổng hợp kiểm tra / Thuyết minh tính toán. Nút HDSD trên thanh tiêu đề, bên trái nút thu nhỏ, mở lại trang hướng dẫn này.

Nút	Tác dụng
Thông tin dự án	Nhập dự án, hạng mục, giai đoạn, người thiết kế, người kiểm tra, ngày — xem Thông tin dự án.
📂 Mở · 💾 Lưu	Mở / lưu thông số liên kết `.bsc` (vẫn mở được tệp `.lkdp` của bản cũ). Phím tắt `Ctrl`+`O` · `Ctrl`+`S`.
📚 Thư viện	Thép, diện tích bulông, cường độ bulông, que hàn — xem Thư viện vật liệu.
📊 Xuất Excel · 📄 Xuất PDF	Xuất thuyết minh theo mẫu — bấm được sau lần TÍNH TOÁN đầu tiên.
▶ TÍNH TOÁN	Tính và hiện kết quả. Phím tắt `F5`.

Thông tin dự án

Bấm Thông tin dự án trên thanh công cụ để nhập Dự án, Hạng mục, Giai đoạn, Thiết kế, Kiểm tra và Ngày. Các ô này chỉ ghi lên đầu thuyết minh, không tham gia tính toán. Hộp chỉ có một nút Xong: đóng bằng Xong, Enter hay Esc đều giữ những gì đã gõ.

Ô Ngày điền sẵn tháng / năm hiện tại dạng mm/yyyy (ví dụ 10/2026); sửa tùy ý. Thông tin dự án được lưu cùng tệp *.bsc.

Nhập số liệu

Mục	Bạn nhập / chọn	Ghi chú
0. Thông tin cấu kiện	Tên cấu kiện	In lên thuyết minh, ví dụ Liên kết dầm phụ D1 vào dầm chính DC1.
1. Dầm chính	h, b_f, t_w, t_f (mm)	Chiều cao, bề rộng cánh, chiều dày bụng, chiều dày cánh của dầm chính chữ I.
2. Dầm phụ	h, b_f, t_w, t_f (mm)	Tiết diện dầm phụ chữ I; mặt trên dầm phụ lấy bằng mặt trên dầm chính.
3. Vật liệu thép	Mác thép; γ_M, γ_c	Dùng chung cho dầm và bản mã. Chọn mác thép theo chiều dày → ô xám f_y, f_u tự điền từ Thư viện. γ_M mặc định 1,05; γ_c là hệ số điều kiện làm việc.
4. Nội lực tại liên kết	Phản lực gối dầm phụ V (kN); lực dọc N (kN, kéo dương)	V lấy theo độ lớn; N có thể bằng 0.
5. Bulông và bố trí	Đường kính M16 … M48; cấp độ bền 5.6 … 12.9; cấp chính xác A / B	Danh sách lấy từ Thư viện. Cấp A: γ_b = 1,0, f_cb = 1,60·f_ud; cấp B: γ_b = 0,9, f_cb = 1,35·f_ud.
	Đường kính lỗ d₀ (mm); ô tích Ren nằm trong mặt phẳng cắt	Tích ô này thì diện tích chịu cắt lấy A_bn (tiết diện thực tại ren) thay cho A_b.
	Số hàng (phương đứng), số cột (dọc dầm phụ)	Nhóm bulông trên bụng dầm phụ.
	Bước hàng, bước cột (mm)	Bước hàng đều: gõ một số (ví dụ `65`). Không đều: gõ (số hàng − 1) giá trị cách nhau bằng dấu `;` hoặc dấu cách, ví dụ `45;50;45` cho 4 hàng. Gõ sai định dạng hoặc thiếu / thừa giá trị thì ô viền đỏ.
	Đầu dầm phụ → cột 1, a₁; mặt trên dầm phụ → hàng 1, t₁ (mm)	a₁ đo từ mép đầu dầm phụ; t₁ đo từ mặt trên dầm phụ xuống tâm hàng bulông thứ nhất.
6. Bản mã và đường hàn vào dầm chính	Chiều dày bản mã t_p; khe hở đầu dầm phụ (mm)	Khe hở tính từ đầu dầm phụ tới mép bản mã (mép cánh dầm chính).
	Cột cuối → mép ngoài; hàng 1 → mép trên phần chìa; hàng cuối → mép dưới phần chìa (mm)	Quyết định kích thước phần chìa của bản mã. Bề rộng toàn bản mã tự tính: (b_c − t_wc)/2 + khe hở + a₁ + (số cột − 1) × bước cột + mép ngoài.
	Chiều cao đường hàn h_f (mm); que hàn	Chọn que hàn → ô xám f_wf tự điền từ Thư viện (Bảng C.1).
	Hệ số β_f, β_s	Theo Bảng 42 — hàn tay: 0,7 và 1,0.

Ô gõ sai (không phải số) viền đỏ và hình giữ nguyên hình cũ cho tới khi sửa lại. Trong các ô, Enter chuyển sang ô kế tiếp; dấu thập phân gõ . hay , đều được.

Hình minh họa

Khung hình bên phải vẽ mặt đứng liên kết: dầm chính cắt ngang (tô gạch chéo), dầm phụ, bản mã chữ L (thân + phần chìa), các đường hàn (dấu × đỏ) và nhóm bulông. Hình tự vẽ lại theo số liệu đang nhập, không cần bấm TÍNH TOÁN — dùng để soát nhanh bố trí trước khi tính. Kích thước phần chìa, đường hàn, bulông và tiết diện hai dầm ghi ngay trên hình. Chính hình này được chèn vào thuyết minh Excel.

Tính toán và đọc kết quả

Bấm ▶ TÍNH TOÁN (hoặc F5).
Dòng kết luận đầu cột phải hiện LIÊN KẾT ĐẠT YÊU CẦU hoặc LIÊN KẾT KHÔNG ĐẠT kèm hệ số sử dụng lớn nhất k và số hạng mục không đạt.
Tab Bảng tổng hợp kiểm tra liệt kê từng hạng mục: yêu cầu, khả năng / thực tế, tỷ số và kết luận ĐẠT / KHÔNG ĐẠT (dòng không đạt có vạch đỏ ở đầu). Các kiểm tra cấu tạo ghi tỷ số "—".
Tab Thuyết minh tính toán trình bày từng bước: tiết diện và vật liệu, nội lực, khả năng một bulông, nhóm bulông, bản mã, bụng dầm phụ, đường hàn, kiểm tra cấu tạo và kết luận. Bôi đen được để chép sang chỗ khác.

Sửa số liệu sau khi đã tính thì kết quả cũ vẫn giữ, dòng kết luận báo Số liệu đã thay đổi. Lúc này Xuất Excel / PDF vẫn theo lần tính trước — bấm TÍNH TOÁN lại để cập nhật.

Cách tính

Kích thước và vật liệu

Thân bản mã cao h_p = H_c − 2t_fc, rộng (b_c − t_wc)/2; phần chìa từ mép cánh dầm chính ra mép ngoài bản mã, cao từ t₁ − mép trên tới t₁ + Σbước hàng + mép dưới (h_chìa). Vật liệu: f_yd = f_y/γ_M, f_ud = f_u/γ_M, f_vd = 0,58·f_yd; cường độ cắt theo kim loại biên nóng chảy f_ws = 0,45·f_u (Bảng 4).

Một bulông (14.2.9)

Chịu cắt (186): [N]_vb = f_vb·γ_b·A_b·n_v·γ_c với n_v = 1 (một mặt cắt), f_vb theo cấp độ bền (Bảng C.4 trong Thư viện).
Ép mặt (187): [N]_cb = f_cb·γ_b·γ_b2·d_b·Σt·γ_c, Σt = min(t_w dầm phụ; t_p). γ_b2 (Bảng 44) nội suy từ 0,8 (mép a = 1,5d₀, bước s = 2d₀) tới 1,0 (đủ khoảng cách theo Bảng 43), a = min(a₁; cột cuối → mép ngoài), s = min(bước cột; bước hàng nhỏ nhất).
Mối nối dài (14.2.10): chiều dài nhóm L = (số cột − 1) × bước cột > 16d_b thì β = 1 − 0,005·(L/d_b − 16) ≥ 0,75.

Nhóm bulông (14.2.11)

Liên kết khớp — bulông chỉ chịu cắt, không xét mô men lệch tâm. Với n = số hàng × số cột: N_b,max = √[(V/n)² + (N/n)²] ≤ min([N]_vb; [N]_cb)·β (189).

Bản mã và bụng dầm phụ

Phần chìa bản mã tại mép cánh dầm chính, A = t_p·h_chìa: τ = V/A ≤ f_vd·γ_c (42); σ_tđ = √(σ² + 3τ²) ≤ 1,15·f_yd·γ_c (44), σ = N/A. Thân bản mã cao hơn phần chìa nên không kiểm tra riêng.
Bản mã giảm yếu qua hàng lỗ: A_n = (h_chìa − số hàng × d₀)·t_p, τ = V/A_n ≤ f_vd·γ_c (42, 7.1.1).
Bụng dầm phụ giảm yếu: h_w = h − 2t_f, A_n = (h_w − số hàng × d₀)·t_w, τ = V/A_n ≤ f_vd·γ_c.

Đường hàn bản mã vào dầm chính (14.1.16 ÷ 14.1.19)

Nhóm hàn chữ C hàn hai mặt bản mã: một đường đứng vào bụng L_w = h_p − 10 mm và hai đường ngang vào cánh trên / dưới L_w = (b_c − t_wc)/2 − 10 mm, lực phân bố đều.
Theo kim loại đường hàn (182a): A_w = 2·β_f·h_f·ΣL_w, τ_f = √(τ_N² + τ_V²) ≤ f_wf·γ_c.
Theo kim loại biên nóng chảy (182b): A_w = 2·β_s·h_f·ΣL_w, τ_s ≤ f_ws·γ_c.

Kiểm tra cấu tạo

Khoảng cách bulông (Bảng 43), với d = đường kính lỗ d₀, t = min(t_p; t_w dầm phụ): bước cột 2,5d ÷ min(8d; 12t); bước hàng nhỏ nhất ≥ 2,5d, lớn nhất ≤ min(8d; 12t); a₁ và cột cuối → mép bản mã (dọc lực) 2d ÷ min(4d; 8t); hàng 1 / hàng cuối tới mép trên / dưới phần chìa, hàng 1 tới mặt trên dầm phụ và hàng cuối tới cánh dưới dầm phụ ≥ 1,5d.

Đường hàn (14.1.7, Bảng 41): h_f ≥ h_f,min tra theo cấu kiện được hàn dày nhất T = max(t_p; t_wc; t_fc) — chỉ áp dụng khi t_min ≥ 0,6T và T ≤ 40 mm, ngoài phạm vi đó thuyết minh ghi chú lấy theo tính toán; h_f ≤ 1,2·t_min; L_w ≥ max(4h_f; 40 mm). Thuyết minh còn ghi khe hở giữa phần chìa và hai cánh dầm phụ, nhắc khi nhỏ hơn 10 mm (khó lắp dựng).

Thư viện vật liệu

Bấm 📚 Thư viện để xem và bổ sung bốn bảng:

Bảng	Nội dung	Dùng ở
Bảng M — tính chất cơ học của thép	Ký hiệu, chiều dày tiết diện, f_y, f_u	Ô chọn Mác thép (mục 3)
Bảng C.6 — diện tích tiết diện bulông	d_b, bước ren, A_b, A_bn	Ô chọn Đường kính và diện tích chịu cắt
Bảng C.4 — các cường độ bulông	Cấp độ bền, f_ub, f_yb, f_vb, f_tb	Ô chọn Cấp độ bền và f_vb
Bảng C.1 — kim loại đường hàn góc	Loại que hàn, f_wun, f_wf	Ô chọn Que hàn và f_wf (mục 6)

Dòng mặc định (chữ xám) bị khóa, không sửa / xóa được. Bấm + dưới mỗi bảng để thêm dòng mới, gõ vào ô; nút ✕ cuối dòng xóa dòng tự thêm.
Bấm Đóng (hoặc Esc) là lưu. Các ô chọn ở màn hình chính nạp lại ngay, giữ lựa chọn cũ nếu còn.
Dòng tự thêm lưu ở %APPDATA%\LienKetBulongChiuCat\thu_vien_vat_lieu.json, dùng chung cho mọi tệp *.bsc.

Lưu và xuất thuyết minh

💾 Lưu ghi toàn bộ số liệu (kể cả thông tin dự án) vào tệp *.bsc; 📂 Mở nạp lại. Tệp không lưu tên mác thép — khi mở, phần mềm chọn mác thép có f_y, f_u khớp với tệp. Mở xong bấm ▶ TÍNH TOÁN để tính lại.
📊 Xuất Excel điền kết quả lần tính gần nhất và hình minh họa vào tệp mẫu 0.-Tính-toan-lien-ket-bulong-chiu-cat.xlsx (đặt cạnh LienKetBulongChiuCat.exe), lưu ra tệp .xlsx mới.
📄 Xuất PDF nhờ Microsoft Excel in sheet thuyết minh ra PDF, giữ khổ giấy và lề của mẫu — cần cài Excel. Trong lúc in, hộp Đang xuất bản tính PDF hiện các bước, thanh tiến độ và thời gian đã chạy; xong tự đóng.
Xuất xong, phần mềm hỏi có mở tệp ngay không.

Thông báo thường gặp

Thông báo	Nguyên nhân và cách xử lý
Giá trị không hợp lệ ở ô: …	Các ô được kể tên đang có chữ hoặc bỏ trống (đang viền đỏ). Gõ lại số.
Bước hàng bulông không hợp lệ … · Cần … bước hàng cho … hàng bulông …	Ô Bước hàng có chữ, hoặc số giá trị khác (số hàng − 1). Gõ một số (bước đều) hoặc đủ (số hàng − 1) giá trị.
Chiều cao dầm phải lớn hơn 2 lần chiều dày cánh.	Kiểm tra h và t_f của dầm chính và dầm phụ.
Số hàng/cột bulông phải ≥ 1.	Ô số hàng hoặc số cột ở mục 5 đang là 0.
Nhóm bulông phải nằm ngoài mép cánh dầm chính …	Bản mã không còn phần chìa ra ngoài mép cánh dầm chính — tăng khe hở đầu dầm phụ hoặc a₁.
Mép trên / Mép dưới phần chìa vượt quá mép … bản mã …	Phần chìa cao hơn khoảng thông thủy giữa hai cánh dầm chính — kiểm tra t₁, bước hàng và hai ô mép phần chìa.
Cấp độ bền bulông "…" không có trong Thư viện vật liệu.	Dòng cấp độ bền tự thêm có f_ub = 0 hoặc đã bị xóa. Sửa lại trong Thư viện.
Không tìm thấy file mẫu "0.-Tính-toan-lien-ket-bulong-chiu-cat.xlsx" …	Chép tệp mẫu vào cùng thư mục với `LienKetBulongChiuCat.exe` rồi xuất lại.
Lỗi xuất Excel / Lỗi xuất PDF: …	Tệp cùng tên đang mở trong Excel hoặc trình đọc PDF — đóng nó rồi xuất lại. Xuất PDF cần cài Microsoft Excel.
Máy tính chưa cài Microsoft Edge WebView2 Runtime …	Bấm OK để mở trang tải của Microsoft, cài xong mở lại phần mềm. Windows 10 bản mới và Windows 11 đã có sẵn.
Máy này chưa kích hoạt Gnad Structure.	Mở trực tiếp `LienKetBulongChiuCat.exe` trên máy chưa kích hoạt. Mở phần mềm từ app Gnad Structure và nhập License key hoặc bấm Dùng thử 10 ngày.

Lưu ý

Chỉ áp dụng cho liên kết khớp dầm phụ vào dầm chính chữ I, mặt trên hai dầm bằng nhau, bản mã một phía bụng dầm phụ (bulông một mặt cắt), bulông thường chịu cắt – ép mặt; không tính bulông cường độ cao chịu ma sát.
Không xét mô men lệch tâm của nhóm bulông; lực V, N chia đều cho các bulông và các đường hàn.
Phần mềm không kiểm tra dầm chính (bụng chịu lực tập trung, xoắn) và không kiểm tra dầm phụ ngoài vùng liên kết.
Kết quả tính toán chỉ mang tính tham khảo; người thiết kế chịu trách nhiệm kiểm tra lại.

Liên kết bulông chịu cắt